Ngày 1/1/1962, The Beatles thu thử 15 bài tại phòng thu của hãng đĩa Decca ở London. Vài tuần sau, Decca từ chối họ và ký với một ban nhạc khác thu thử cùng ngày, Brian Poole and the Tremeloes. Câu nói nổi tiếng gắn với vụ này, "nhóm chơi guitar sắp lỗi thời rồi, thưa ông Epstein", đến từ hồi ký của người quản lý Brian Epstein; người bị gán câu nói, Dick Rowe của Decca, phủ nhận. Không có văn bản gốc nào ghi lại câu ấy, nên đến nay nó vẫn là lời kể lại.
Chuyện Decca thường được kể như ví dụ về một lần nói "không" sai lầm nhất lịch sử âm nhạc. Nhìn kỹ khoảnh khắc chọn, ta sẽ thấy nó bình thường hơn nhiều, và chính vì bình thường mà đáng học.
Buổi thu thử ngày đầu năm
Cuối năm 1961, The Beatles là một ban nhạc có tiếng ở Liverpool và từng chơi nhiều tháng ở Hamburg (Đức), nhưng chưa có hợp đồng thu âm với hãng lớn nào ở Anh. Brian Epstein, chủ một cửa hàng đĩa ở Liverpool, vừa nhận làm quản lý cho họ. Tháng 12/1961, Mike Smith, một nhân viên phụ trách tìm nghệ sĩ của Decca, lên Liverpool xem họ diễn ở câu lạc bộ Cavern và hẹn một buổi thu thử.
Theo các lời kể quen thuộc, ban nhạc đi xe từ Liverpool xuống London trong đêm giao thừa giữa trời tuyết. Sáng 1/1/1962, họ thu 15 bài trong khoảng một giờ, phần lớn là bài hát lại của người khác, chỉ ba bài do John Lennon và Paul McCartney tự viết. Đội hình khi đó gồm Lennon, McCartney, George Harrison và tay trống Pete Best; Ringo Starr chỉ vào ban nhạc từ tháng 8/1962. Nhiều người có mặt, kể cả chính các thành viên về sau, nhận xét họ căng thẳng và chơi không hay như trên sân khấu.
Một suất, hai ban nhạc
Cùng ngày hôm đó, Decca còn thu thử Brian Poole and the Tremeloes, một ban nhạc từ Dagenham, ngoại ô phía đông London. Câu chuyện thường được kể là Mike Smith chỉ được ký một nhóm, và Decca chọn nhóm ở gần, dễ làm việc hơn. Lý do này hợp lý nhưng chủ yếu đến từ lời kể sau này, không có biên bản cuộc họp nào.
| Điều Decca có thể cân nhắc | The Beatles | Brian Poole and the Tremeloes |
|---|---|---|
| Khoảng cách | Liverpool, cách London hàng trăm cây số | Ngoại ô London, đi lại thu âm, quảng bá dễ |
| Buổi thu thử | Căng thẳng, phần lớn bài hát lại | Theo lời kể, ổn định hơn |
| Bài tự sáng tác | Ba bài, chưa ai biết giá trị | Chủ yếu hát bài của người khác |
Ô quan trọng nhất lại không có trong bảng: không ai biết trước nhóm nào sẽ thay đổi âm nhạc thế giới. Với những gì có trên bàn ngày đầu năm 1962, chọn Tremeloes không phải là quyết định ngớ ngẩn. Nó là quyết định bình thường của một hãng lớn, dựa trên một buổi thu thử không tốt. Việc ta thấy nó "sai lầm thế kỷ" là nhờ biết kết cục, thứ mà người quyết lúc đó không có.
Câu nói nổi tiếng: ai kể, ai phủ nhận
Đầu tháng 2/1962, Epstein gặp đại diện Decca, trong đó có Dick Rowe, trưởng bộ phận tìm nghệ sĩ, và nhận lời từ chối. Trong hồi ký A Cellarful of Noise (1964), Epstein kể rằng phía Decca nói các nhóm nhạc, đặc biệt nhóm bốn người với guitar, đã hết thời. Từ đó sinh ra phiên bản gọn mà cả thế giới nhắc lại: "Guitar groups are on their way out, Mr. Epstein."
Cần đọc câu này đúng chỗ của nó:
- Nguồn duy nhất là lời kể của Epstein, viết hai năm sau, khi The Beatles đã nổi tiếng khắp thế giới.
- Dick Rowe nhiều lần phủ nhận đã nói như vậy.
- Không có thư từ, biên bản nào của Decca ghi lại câu ấy.
Có thể ai đó ở Decca đã nói một câu đại ý như thế. Cũng có thể trí nhớ của Epstein đã gọt câu chuyện cho sắc hơn. Ta không biết. Điều ta biết là câu nói ấy thường được trích như thể có biên bản, và đó là cách một lời kể lại biến thành "sự thật" qua nhiều lần chép.
Sau lời "không": Epstein làm gì
Điều đáng kể trong câu chuyện không phải Decca, mà là Epstein. Bị từ chối, ông không dừng lại. Ông mang băng thu thử đi gõ cửa nhiều nơi khác và còn bị thêm một số hãng từ chối. Ở London, khi cho in băng ra đĩa mẫu tại một cửa hàng đĩa trên phố Oxford, ông được giới thiệu tới một nhà xuất bản âm nhạc, rồi tới George Martin, người phụ trách nhãn đĩa Parlophone của tập đoàn EMI. Tháng 6/1962, The Beatles thu âm ở phòng thu EMI trên phố Abbey Road. Tháng 10/1962, đĩa đơn đầu tiên Love Me Do ra đời.
Còn Dick Rowe, năm 1963 ông ký hợp đồng với The Rolling Stones. Chuyện thường được kể là George Harrison, khi ngồi cùng Rowe trong ban giám khảo một cuộc thi ở Liverpool, đã giới thiệu nhóm này với ông. Như nhiều giai thoại khác quanh The Beatles, đây là chuyện kể lại hơn là chuyện có văn bản.
Những lời "không" nổi tiếng khác: thật và truyền miệng
- Bức thư từ chối điện thoại: trên mạng hay lan truyền một "bản ghi nhớ" năm 1876 của hãng điện báo Western Union chê điện thoại là vô dụng. Chưa ai tìm thấy văn bản gốc; giới nghiên cứu xem đây là chuyện bịa hoặc đã bị bóp méo.
- Bản thảo Harry Potter: trước khi được nhà Bloomsbury nhận in (sách ra năm 1997), bản thảo của J. K. Rowling bị nhiều nhà xuất bản từ chối; con số hay được nhắc là mười hai.
Bài học chung của các câu chuyện này không phải "đừng bao giờ nói không". Hãng đĩa nào cũng phải từ chối phần lớn những người đến thu thử; nhà xuất bản nào cũng phải từ chối phần lớn bản thảo. Một hãng nói "có" với tất cả sẽ phá sản rất nhanh.
Nói "không" cho tốt, nhận "không" cho khéo
Khi mình là người từ chối
- Ghi lại lý do, một dòng là đủ. Decca không để lại lý do chính thức, nên lời kể của người khác lấp chỗ trống. Một dòng lý do giúp bạn sau này nhìn lại công bằng với chính mình.
- Tách người khỏi buổi thể hiện. Một buổi thu thử, một buổi phỏng vấn, một bài kiểm tra chỉ là một lát cắt. Nếu có thể, hãy hỏi thêm: ở nơi quen thuộc của họ, họ làm thế nào?
- Để ngỏ cửa nếu có thể. "Chưa phù hợp lúc này" khác với "không bao giờ".
Khi mình là người bị từ chối
- Hỏi "ai khác?" ngay trong tuần. Epstein không ngồi chờ Decca đổi ý; ông đi tìm người khác.
- Sửa thứ sửa được. Sau năm 1962, The Beatles viết nhiều bài của riêng mình hơn hẳn; đó là thứ làm họ khác biệt.
Thử trong tuần này: nhớ lại lần gần nhất bạn bị từ chối (một hồ sơ xin việc, một đề xuất ở lớp, một lời mời). Viết ra hai nơi khác bạn có thể thử, và một điều bạn có thể làm tốt hơn trước lần thử tới.
Góc nhìn hôm nay: nghe lại buổi thu thử
Năm bài trong buổi thu thử ở Decca đã được phát hành chính thức trong album tuyển tập Anthology 1 (1995). Nghe chúng là cách tốt nhất để tự đánh giá quyết định của Decca: một ban nhạc trẻ, giọng còn non, chọn bài hơi lạ, chưa có dấu hiệu rõ ràng của những gì sẽ tới. Ở Liverpool, câu lạc bộ Cavern được dựng lại gần vị trí cũ trên phố Mathew, và bảo tàng The Beatles Story bên khu bến Albert Dock kể lại giai đoạn trước khi ban nhạc nổi tiếng. Ai muốn đọc kỹ lịch sử ban nhạc với nguồn đối chiếu cẩn thận có thể tìm bộ sách nhiều tập All These Years của Mark Lewisohn, tập đầu ra năm 2013.
Câu hỏi thường gặp
Hãng đĩa nào từ chối The Beatles?
Hãng Decca ở London từ chối The Beatles sau buổi thu thử ngày 1/1/1962 và ký với ban nhạc Brian Poole and the Tremeloes, nhóm thu thử cùng ngày. The Beatles còn bị một số hãng khác từ chối trước khi được George Martin nhận vào nhãn Parlophone của EMI năm 1962.
Câu "Guitar groups are on their way out" có thật không?
Câu nói đến từ hồi ký A Cellarful of Noise (1964) của Brian Epstein, người quản lý The Beatles. Dick Rowe của Decca phủ nhận đã nói vậy, và không có văn bản gốc nào ghi lại câu ấy. Vì thế nó chỉ nên được xem là lời kể lại của một bên.
Vì sao Decca chọn Brian Poole and the Tremeloes thay vì The Beatles?
Lý do thường được kể là Decca chỉ ký được một nhóm, và Tremeloes ở gần London nên dễ làm việc hơn, trong khi The Beatles ở Liverpool và buổi thu thử của họ không tốt. Không có biên bản chính thức nào của Decca giải thích quyết định này.
Có nghe được buổi thu thử của The Beatles ở Decca không?
Có. Năm bài từ buổi thu thử ngày 1/1/1962 đã được phát hành chính thức trong album Anthology 1 năm 1995.
Dick Rowe có thật sự là "người từ chối The Beatles" không?
Dick Rowe là trưởng bộ phận tìm nghệ sĩ của Decca khi đó và thường bị gắn với quyết định này, nhưng người trực tiếp nghe thu thử là Mike Smith. Năm 1963, Rowe ký hợp đồng với The Rolling Stones, một thành công lớn của Decca.
