Wiki · quyetdoan.com
Cẩm nang về tính quyết đoán: thoát cảnh do dự, quyết định dưới áp lực thời gian, vòng OODA và các khung quyết nhanh, nghề phải quyết trong vài giây, quyết định trong nhóm, hệ quả và đánh đổi, điển tích về sự dứt khoát, những quyết định làm nên lịch sử và cách dạy trẻ tự quyết.
Mở app Quyết ĐoánVài giây để chọn, hệ quả theo sau›
Quyết đoán là gì
Quyết đoán là chốt một lựa chọn trong thời gian hợp lý, nói rõ ra và chịu hệ quả. Dấu hiệu nhận biết, cái giá của do dự và năm câu tự kiểm hành vi trong tuần.
Quyết đoán là gì
Quyết đoán, độc đoán và liều lĩnh đều chốt nhanh nhưng khác ở ba chỗ: việc đó của ai, đã nhìn hệ quả chưa và ai gánh khi hỏng. Bảng so sánh và ba câu tự hỏi.
Quyết đoán là gì
Quyết đoán không phải quyết nhanh mà là chốt đúng lúc: việc nhỏ chốt ngay, việc lớn cho mình thời gian có hạn rõ. Cách phân biệt chậm có hạn với do dự vô hạn.
Quyết đoán là gì
Decisive là chốt được một lựa chọn, assertive là nói rõ điều mình muốn mà vẫn tôn trọng người khác. Hai nghĩa hay bị dịch lẫn, bốn kiểu người và khung nói DESC.
Quyết đoán là gì
Tính quyết đoán rèn được bằng cách chốt thật nhiều việc nhỏ đúng hạn rồi sống với kết quả. Thang năm bậc, ba công cụ hỗ trợ và kế hoạch bốn tuần để thử ngay.
Quyết đoán là gì
Người hướng nội hoàn toàn có thể quyết đoán: hướng nội nói về nơi lấy lại năng lượng, không phải khả năng chốt lựa chọn. Thế mạnh, chỗ cần để ý và cách quyết hợ
Quyết đoán là gì
Quyết đoán mà vẫn lắng nghe là tách hai bước: hỏi ý có hạn, rồi một người chốt và báo lại. Hỏi ai, hỏi câu gì, năm lỗi hay gặp và bước khép vòng sau khi chốt.
Quyết đoán là gì
Quyết đoán là chốt một lựa chọn trong thời gian hợp lý, nói rõ ra và chịu hệ quả. Dấu hiệu nhận biết, cái giá của do dự và năm câu tự kiểm hành vi trong tuần.
Quyết đoán là gì
Quyết đoán, độc đoán và liều lĩnh đều chốt nhanh nhưng khác ở ba chỗ: việc đó của ai, đã nhìn hệ quả chưa và ai gánh khi hỏng. Bảng so sánh và ba câu tự hỏi.
Quyết đoán là gì
Quyết đoán không phải quyết nhanh mà là chốt đúng lúc: việc nhỏ chốt ngay, việc lớn cho mình thời gian có hạn rõ. Cách phân biệt chậm có hạn với do dự vô hạn.
Do dự & chần chừ
Ta do dự chủ yếu vì ba nỗi sợ: sợ chọn sai, sợ mất phương án bị bỏ lại, sợ bị trách. Nhận ra nỗi sợ nào đang giữ chân mình thì mới gỡ đúng chỗ.
Do dự & chần chừ
Con lừa của Buridan là nghịch lý về con lừa đói đứng giữa hai bó cỏ y hệt nhau nên không chọn được. Bài học: hai phương án sát nút thì chọn nhanh, đứng yên mới
Do dự & chần chừ
Thí nghiệm năm 2004 của Shin và Ariely cho thấy người ta chịu tốn công, tốn tiền chỉ để một lựa chọn không biến mất, dù nó chẳng đem lại gì. Khi nào nên đóng bớ
Quyết định dưới áp lực thời gian
Bị ép giờ, ta xem ít thông tin hơn, bám một tiêu chí nổi bật, nặng tay với điểm xấu và chọn cái quen. Hiểu năm thay đổi này để rút gọn có chủ đích, đỡ sót việc
Quyết định dưới áp lực thời gian
Thí nghiệm Yerkes–Dodson 1908 làm trên chuột, không có đường chữ U ngược; điều đáng nhớ là việc càng khó thì mức áp lực có ích càng thấp. Áp dụng thế nào cho đú
Quyết định dưới áp lực thời gian
Tầm nhìn đường hầm là khi căng thẳng thu hẹp sự chú ý vào một điểm, khiến ta chỉ nghĩ ra một cách giải. Nhận biết dấu hiệu và năm cách mở rộng tầm nhìn lúc gấp.
Nghề quyết trong vài giây
Khi có sự cố, phi công giữ thứ tự lái trước, định hướng sau, liên lạc cuối để không ai bỏ quên việc giữ máy bay. Bài học từ chuyến bay 401 và cách áp vào đời th
Nghề quyết trong vài giây
Ngày 15/1/2009, chuyến bay US Airways 1549 mất cả hai động cơ và hạ xuống sông Hudson, 155 người sống sót. Từng quyết định của tổ lái trong 208 giây theo báo cá
Nghề quyết trong vài giây
CRM là cách hàng không dạy tổ bay dùng hết thông tin và con người trước khi chốt: cấp dưới dám cảnh báo, cơ trưởng nghe rồi quyết. Ra đời sau vụ United 173 năm
OODA & khung quyết nhanh
Vòng OODA là bốn bước quan sát, định hướng, quyết định, hành động lặp liên tục do John Boyd đặt ra; ai đi hết vòng gọn và sửa kịp thì theo được tình huống đổi n
OODA & khung quyết nhanh
Bước định hướng biến điều ta thấy thành ý nghĩa, dựa trên kinh nghiệm, văn hoá và thông tin mới; nó quyết định cả việc ta nhìn vào đâu lẫn việc ta chọn phương á
OODA & khung quyết nhanh
Áp dụng OODA đời thường là chia việc thành vòng ngắn: nhìn kết quả, hiểu nó, đổi một thứ nhỏ, làm thử rồi nhìn lại; vòng tuần cho việc học, vòng phút cho trận đ
Hệ quả & đánh đổi
Hệ quả ngoài ý muốn là kết quả không ai nhắm tới của một lựa chọn có chủ đích. Merton (1936) chỉ ra năm nguyên nhân, đổi được thành năm câu hỏi tự kiểm.
Hệ quả & đánh đổi
Năm 1902 chính quyền Pháp ở Hà Nội thưởng theo đuôi chuột; người ta cắt đuôi rồi thả chuột. Chuyện có hồ sơ lưu trữ, do sử gia Michael Vann nghiên cứu.
Hệ quả & đánh đổi
Hàng rào Chesterton: trước khi bỏ một quy định hay thói quen, hãy tìm xem vì sao nó có. Biết lý do mà thấy hết đúng mới dỡ. Ý từ cuốn The Thing (1929).
Quyết định trong nhóm
Tư duy nhóm là khi nhóm gắn kết giữ hoà khí hơn soi kỹ phương án, im lặng trước nghi ngờ. Irving Janis (1972) nêu tám dấu hiệu và cách phòng dùng được ngay.
Quyết định trong nhóm
Nghịch lý Abilene là khi cả nhóm cùng làm việc không ai muốn vì ai cũng tưởng người khác muốn. Jerry Harvey nêu năm 1974; cách gỡ là một người dám nói thật.
Quyết định trong nhóm
Luật sư của quỷ là người được giao cố tình tìm lỗ hổng của phương án. Gốc từ thủ tục phong thánh; hữu ích nhưng yếu hơn phản đối thật, cần xoay vòng và có khung
Quyết đoán trong chữ nghĩa & điển tích
Chữ quyết (決) nghĩa gốc là khơi dòng nước phá bờ. Hiểu gốc chữ giúp phân biệt quyết tâm, quyết định, quyết đoán, phán quyết và tránh lẫn với bí quyết.
Quyết đoán trong chữ nghĩa & điển tích
Đứng núi này trông núi nọ, bắt cá hai tay chê sự do dự; đâm lao phải theo lao, bút sa gà chết nói lúc hết đường lùi. Bảng tra câu nào dùng khi nào.
Quyết đoán trong chữ nghĩa & điển tích
Vượt sông Rubicon là bước qua ranh giới không thể quay lại. Điển tích từ Caesar năm 49 TCN, các nguồn cổ kể gì và ba câu hỏi nên tự hỏi trước bờ sông.
Quyết định làm nên lịch sử
Tháng 8/1968, NASA đổi Apollo 8 từ bay thử quanh Trái Đất sang bay vòng Mặt Trăng khi tàu đổ bộ chưa xong. Quyết định được chốt từng nấc, có điểm dừng định sẵn.
Quyết định làm nên lịch sử
Salk nói vắc-xin bại liệt thuộc về mọi người và không có bằng sáng chế. Hồ sơ cho thấy lý do đạo đức và pháp lý cùng chỉ một hướng, kèm cái giá ít ai nhắc.
Quyết định làm nên lịch sử
Nhà Curie công bố cách tách radium, không giữ bằng sáng chế. Ngành radium lớn nhanh, còn phòng thí nghiệm của Marie nhiều năm thiếu chính chất mình tìm ra.
Dạy trẻ tự quyết
Có thể cho trẻ chọn giữa hai phương án từ khoảng 18 tháng – 2 tuổi, với hai thứ cụ thể cha mẹ chấp nhận được cả hai; từ 3–4 tuổi mới thêm phương án và hỏi vì sa
Dạy trẻ tự quyết
Trẻ hay nói "mẹ chọn đi" vì không quan tâm, quen được chọn thay, muốn đoán ý mẹ hoặc thấy quá nhiều phương án. Cách giúp: thu hẹp, để mẹ đề xuất còn con được sử
Dạy trẻ tự quyết
Cho con tự chọn quần áo, đồ ăn trong khung an toàn, sức khoẻ, hoàn cảnh: cha mẹ giữ thời tiết, dịp, giờ ăn; con quyết màu áo, món trong mâm và ăn bao nhiêu.